Ccgforum's Weblog

Just another WordPress.com weblog


Een reactie plaatsen

Samenhang

Mijn dierbare vriend en begaafd systeemdenker prof. G.G. Jàros (Australië) heeft het me midden negentiger jaren al op het hart gedrukt: als je pretendeert een systeem benadering van gezondheid en ziekte te hanteren dan moet je altijd op zoek naar samenhang. Samenhang tussen klachten en aandoeningen in het heden, maar ook in de loop van de tijd. Die samenhang is er altijd. Of we die samenhang zien, of laat ik zeggen, kunnen benaderen, dat is een tweede.

Social Cohesion Colloquium - Conference Logo Small & Cropped_0

Maar die benadering van de samenhang dient altijd centraal te staan in zowel de diagnose als de behandeling. Symptoombestrijding, zoals dat standaard in de reguliere medisch-farmaceutische benadering domineert, gaat hieraan voorbij.

Maagzuur klachten bijvoorbeeld, zullen in de reguliere praktijk als regel onderdrukt worden met een vorm van maarzuur-remming. Zonder dat er ook maar één moment aandacht is voor oorzaak en samenhang met andere klachten. Hoge bloeddruk is een ander voorbeeld. De constatering is doorgaans voldoende voor een arts een bloeddrukverlager, in welke vom dan ook, in te zetten. De hamvraag is natuurlijk waaróm de bloeddruk te hoog is en wat de samenhang is met andere klachten die de persoon heeft.

Mijn observatie is dat veel mensen geëmotioneerd raken als je de veronderstelde samenhang met hen deelt. Dat komt m.i. omdat we ten diepste allemaal wel weten dat die samenhang er ís en dat we om de klachten c.q. aandoeningen te kunnen begrijpen, op zoek moeten naar die samenhang.


Een reactie plaatsen

Samenhang tussen klachten

Eén van de meest basale en misschien wel dé meest basale eigenschap van een goede medische behandeling is dat er gedacht en gehandeld wordt vanuit samenhang tussen de verschillende klachten en verschijnselen. Het menselijk organisme is een complexe eenheid, maar wel een ‘eenheid’. In een gezonde situatie is er een dynamische balans die erop gericht is om onder wisselende omstandigheden een zo goed mogelijke coherentie te handhaven. Een betekenis van coherentie is juist het begrip ‘samenhang’.

Neem als voorbeeld een groep militairen die in speedmars lopen:

cu070320pb1059

We kunnen dit als een voorbeeld van coherentie zien. Kenmerkend voor dit voortbewegen is dat ieder individu in de groep hetzelfde bewegingspatroon heeft, ze lopen in ritme. Op afstand kan het lijken alsof het één geheel is.

In de natuur kunnen we op indrukwekkende wijze waarnemen bij scholen vissen of grote groepen vogels.

 

Zo is samenhang een kenmerk van gezond functioneren. Maar er is ook samenhang tussen de verschillende uitingen van disfunctioneren, die we klachten of symptomen noemen. Of we die samenhang nu zien en begrijpen of niet, die samenhang is er wel. Die samenhang dient de basis van diagnose en therapie te zijn. Wanneer dat niet het geval is vervallen we tot een reductionistische aanpak. De reguliere geneeskunde is daar een kernachtig voorbeeld van, waarbij we de enorme waarde van deze geneeskunde als crises-geneeskunde niet moeten onderschatten. Maar het bestaan van specialisten en superspecialisten die allemaal hun eigen deelgebied van het lichaam als aandachtsgebied hebben is veelzeggend. Ik heb mensen ontmoet die bij 3 of 4 verschillende specialisten lopen vanwege hun klachten en toch is er nooit een moment dat al die specialisten gezamenlijk om de tafel gaan zitten en zich afvragen hoe de verschillende puzzelstukjes tot één geheel zijn te maken. We zeggen dan dat de reguliere geneeskunde vooral klacht gericht en onderdrukkend van aard is. Niet gericht op herstel van een natuurlijke situatie.

419726

Natuurgeneeskunde in brede zin zou dat wel moeten zijn, maar is dat helaas lang niet altijd. Om vanuit samenhang te kunnen denken is het van belang om een samenhangend model, een systeem model te hanteren aan de hand waarvan klachten en symptomen ‘geplaatst’ kunnen worden en er samenhang kan ontstaan.

Laat ik een simpel voorbeeld noemen. Iemand komt in de praktijk voor maagzuur klachten. Een regulier arts zou wellicht een maagzuurremmer voorschrijven. Klacht gericht, geen oorzaak aanpakken. Maar een natuurgeneeskundig arts of therapeut die met natuurlijke middelen ook niet verder komt dan het behandelen van de maag beweegt zich in principe op hetzelfde niveau. Beiden zijn reductionistisch bezig.

Denken vanuit samenhang kan betekenen dat je nader onderzoek doet naar het functioneren van het autonome zenuwstelsel. Het belangrijkste deel van ons parasympatische zenuwstelsel, de N. Vagus, stuurt de hele spijsvertering aan.

Dat is ook de ‘tak’ die verantwoordelijk is voor ontspanning, herstel tijdens de slaap, regeneratie in brede zin, uitscheidingen etc. Stel dat een 72uurs HRV meting van Firstbeat aangeeft dat er sprake is van een sympaticus dominantie (het lichaam staat teveel in de ‘stress-modus’) dan is er dus sprake van een onderactiviteit van de N. Vagus en dus een gebrekkige aansturing van de spijsvertering. Een eenvoudig maagzuur provocatie testje zou kunnen aanwijzen dat er niet zozeer sprake is van een structureel teveel aan maagzuur maar juist een tekort. Nader onderzoek zou kunnen uitwijzen  dat er omstandigheden zijn die veel stress geven en dat er ook lifestyle factoren (gedrag: zoals alcohol gebruik voor het naar bed gaan, laat en lang beeldschermwerk etc.) zijn waardoor het herstel in de nacht slecht is. Een Haarmineralen onderzoek (HMA) van ARL (Phoenix, Arizona) laat zien dat er sprake is van een overbelasting van het stress systeem (onderfunctie van bijnier- en schildklier-stofwisseling) waaruit we kunnen afleiden dat e.e.a. al langer bestaat. Tevens zijn er aanwijzingen voor tekort aan allerlei nutriënten, o.a. jodium (HMA en 24uurs Jodium urine test). Een adequate jodium status in het lichaam is voor veel processen van belang maar o.a. ook voor voldoende maagzuur productie en ook voor een optimale functie van bijvoorbeeld de receptoren van GABA (Gamma-aminoboterzuur) en Serotonine (twee belangrijk remmende neurotransmitters in de hersenen).

Vervolgens worden al die inzichten vertaald in een advies waarin gedrag, voeding en de ontregelde interne fysiologie allemaal een plek krijgen en dán wordt er gewerkt vanuit samenhang. Alleen dán kunnen we stellen dat er gewerkt wordt aan herstel en aan een duurzame oplossing. Het zal de patiënt inzicht geven in de relatie tussen factoren die hij/zij zelf kan beïnvloeden en gezondheid. Het is niet alleen een behandeltraject maar ook een geweldig leertraject.

customer-experience-united

 


Een reactie plaatsen

Kankerpreventie (1)

In een systeembenadering van de werkelijkheid is “samenhang” een kernbegrip. Grote denkers als Bohm, Penrose en Laszlo hebben zich, naast vele anderen, vanuit een natuurwetenschappelijke en filosofische invalshoek bezig gehouden met deze samenhang in de werkelijkheid waar we deel van uitmaken.

Deze benadering wordt nogal eens geïllustreerd aan de hand van het ‘holografisch principe’.  Het hologram is een bijzonder optisch fenomeen. Hier gaat het me vooral even om de volgende eigenschap van een hologram: “Omdat ieder deel van het opgenomen beeld het gehele beeld van het hologram in zich draagt is die naam holografie gekozen”.

Ook binnen een systeembenadering van de werkelijkheid gaat men er van uit dat patronen op alle niveau’s in het systeem terugkomen. Een illustratie is bv. het boek van Roy Porter “De zin van waanzin”, waarin hij beschrijft dat iedere maatschappij zijn eigen ‘waanzinnigen’ heeft. Ook andere auteurs hebben benadrukt dat er een relatie is tussen de tijd en de ziektes die in die tijd vooral actueel zijn. Een prachtig voorbeeld en voor iedereen aan te raden is het dunne boekje van de Duits/Koreaanse filosoof Byung-Chul Han “De Vermoeide Samenleving” (Uitg. Van Gennep Amsterdam, ISBN 9789461640710). De achterflap begint met de zin: “Ieder tijdperk heeft zijn ziekten”.

Tegen deze achtergrond wil ik een aantal blogs schrijven over de ziekte kanker. Een ziekte die in onze tijd schrikbarend veel voorkomt en, volgens deskundigen, z’n piek nog niet heeft bereikt. Ik hoop uit te leggen waarom zéker voor deze ziekte geldt dat voorkomen beter is als genezen. En verder zal ik informatie delen die fundamenteel is voor een effectieve kankerpreventie. Tegen de achtergrond van het voorgaande zou het interessant kunnen zijn naar de eventuele relatie tussen de tijd waarin we leven en deze ziekte te kijken. Zonder ook maar in het minst de pretentie te hebben hier bij benadering volledig in te kunnen zijn, wil ik een aantal gedachten met u delen.


2 reacties

“Calcium slecht voor hart bij vrouwen”.

Vandaag vroeg de moeder van een meisje dat ik behandel bezorgd naar de suppletie van calcium omdat ze gelezen had dat calciumsuppletie bij vrouwen de kans op hart- en vaataandoeningen zou vergroten. Deze stelling is gebaseerd op een wetenschappelijke meta-studie Effect of Calcium supplements on risk of myocardial infarction and cardiovascular events.

Onder de titel “Calcium slecht voor hart bij vrouwen” publiceerde het Pharmaceutisch weekblad op 20 april 2011 een artikel dat gebaseerd is op deze meta-analyse (d.i. een studie over een reeks studies, een soort recensie van een groep studies inzake één en hetzelfde onderwerp). En de Nederlandse pers neemt zoiets kritiekloos over en zo neemt de verwarring toe. Laten we eens nader naar deze studie kijken.

De conclusie van de meta-studie is dat vrouwen die calciumsupplementen gebruikten om hun botten te versterken een groter risico hadden op hart-en vaataandoeningen. In deze analyse waren 12000 onderzochte vrouwen betrokken verdeeld over 11 studies. De vrouwen in deze populatie die extra calcium in de vorm van een supplement slikten hadden een 30% grotere kans op het krijgen van een hartinfarct. De conclusie lijkt dan ogenschijnlijk gerechtvaardigd dat vrouwen dús vooral terughoudend moeten zijn met het gebruik van calciumsuppletie.

Toch klopt deze conclusie niet. Het is een tragisch bewijs van hoe wetenschappers totaal verkeerde conclusies kunnen trekken uit wetenschappelijke studies omdat ze niet vanuit een systeemvisie (denken in samenhang) redeneren. Uiteraard gaat de anti-vitamine lobby met deze studies aan de haal als zoveelste bewijs dat het gebruik van voedingssupplementen een riskante onderneming is.

Waar gaat de gedachtengang fout?

  1. Mineralen functioneren niet geïsoleerd in het lichaam, maar ze functioneren in een complexe samenhang. Ieder mineraal heeft zo invloed op ieder ander mineraal in het lichaam.
  2. Het lichaam kent een ‘mineralen-systeem’ waarbij het van belang is dat bepaalde onderlinge verhoudingen worden nagestreefd.
  3. Als de belangrijkste mineralen niet in de juiste verhouding t.o.v. elkaar aanwezig zijn ontstaat er ziekte.
  4. De biologische beschikbaarheid van een mineraal is een kritisch gegeven. Dat betekent dat mineralen in een specifieke vorm of combinatie aanwezig moeten zijn wil het lichaam er gebruik van kunnen maken.

Er is een bijzondere samenwerking (synergie) tussen de beide macro-mineralen calcium en magnesium. Magnesium speelt een belangrijke rol binnen de calciumbalans in het lichaam. Zo zorgt magnesium er o.a. voor dat calcium in oplossing in het lichaam aanwezig is. Dit is nogal belangrijk omdat calcium de neiging heeft om met fosfor en andere mineralen harde (niet oplosbare) verbindingen te vormen. Dit kan o.a. leiden tot aderverkalking en andere verhardingen van weefsels.

Het alleen suppleren van calcium verstoort de calcium/magnesium balans met alle desastreuze gevolgen van dien. De waargenomen toename van hartinfarcten in de groep vrouwen die gebruik maakten van calciumsuppletie werd dus niet veroorzaakt door het feit van de calciumsuppletie maar door het gebrek aan een gelijktijdige inname van voldoende magnesium. Een illustratie die bewijst dat suppletie maatwerk dient te zijn en dat de samenhang met de andere mineralen altijd van belang is voor een juiste suppletie.

De conclusie is dus niet dat calcium inname slecht is voor het hart van vrouwen, maar dat óndeskundige calciumsuppletie (nl. zonder adequate aanvulling met magnesium) schadelijk is voor het hart van vrouwen. Maatwerk is bepalend. Wanneer de suppletie is gebaseerd op een niet nader gedefinieerd gegeven als ‘vrouwen hebben extra calcium nodig om osteoporose te voorkomen’, is dat géén maatwerk en dáár zit het probleem.

Dus, inderdaad hebben veel vrouwen, evenals mannen en kinderen, tegenwoordig extra calcium nodig, maar niet lukraak zonder inzicht in de individuele gezondheidstoestand en zonder de samenhang met andere mineralen in de gaten te houden. Zo bezien is genoemde meta-studie geen pleidooi tégen het gebruik van supplementen maar een pleidooi vóór deskundige begeleiding bij het gebruik van supplementen.