Ccgforum's Weblog

Just another WordPress.com weblog


Een reactie plaatsen

Wat is waar?

Vanmorgen kon in de kranten worden gelezen dat een studie afkomstig van de Australische “Gezondheidsraad” zou aantonen dat homeopathische middelen bij tientallen ziektes en aandoeningen niet beter werken dan zogenaamde nepmiddelen.

Als contrast: In 2012 liet de Zwitserse overheid weten n.a.v. grondig onderzoek dat homeopatische behandeling zowel effectief als kostenverlagend is in de behandeling van zieke mensen. Het rapport meldde dat Zwitserse artsen die gespecialiseerd waren in homeopathie maar liefst een totale kostenreductie realiseerden van 15,4% in vergelijking met artsen die alleen reguliere geneeskunde of artsen die andere alternatieve therapieën (behalve homeopathie) toepasten.

Het bewijst maar weer eens dat het predikaat “wetenschappelijk” niet per definitie synoniem is voor “waarheidsvinding”.

Talloze bewijzen hebben de de laatste jaren laten zien dat wetenschappelijk onderzoek in veel gevallen niet waardevrij is. Ook daar komt belangenverstrengeling vaker voor dan we zouden wensen.

Daarom is het altijd van belang om kritisch te zijn over de bron waaruit een bepaalde publicatie komt. Ook is het van belang om altijd hoor en wederhoor te plegen, niet zelden zijn er ook binnen het terrein van de wetenschap volstrekt tegengestelde visies te horen terwijl beide kampen zich beweren te baseren op degelijk wetenschappelijk onderzoek.


3 reacties

De wereld draait door…..en René Bernards ook.

Op 21 nov. werden we tijdens de uitzending van het programma “De Wereld Draait Door” vergast op een onversneden staaltje ‘cirkel redenering’. Volgens Wikipedia: Een cirkelredenering of petitio principii (ook wel aangeduid als “circulus in probando” of het Engelse “Begging the question”) is een drogreden die volgt uit een manier van redeneren waarbij al als juist wordt aangenomen wat nog bewezen moet worden, of waarbij feiten gebruikt of aangehaald worden waarvan de spreker/schrijver verkeerdelijk veronderstelt dat ze al bestaan of verwezenlijkt zijn.

Het betoog werd gevoerd door de in zijn vak gelauwerde professor René Bernards, moleculair oncoloog. Dat juist hij zich door emoties gedreven, liet verleiden tot een volstrekte onzinredenering over ‘Complementaire Geneeskunde’ bewijst een aantal zaken. Om te beginnen illustreert het op treffende wijze dat genialiteit op het ene gebied (laten we daar maar gewoon vanuit gaan) nog niet betekent dat iemand op andere terreinen ook in staat is om zinnige woorden te spreken. Sterker nog ‘wijsheid’ heeft niets met scholing te maken. Maar dat terzijde. Daarnaast toont het hoezeer emoties iemands rationele denktrant kunnen vertroebelen. Ik waag me niet aan een speculatie over de bron van deze emoties. Maar doorgaans zegt het vooral iets over de spreker zelf.

Laten we het gesproken eens in detail bekijken:

Presentator Matthijs van Nieuwkerk had enkele prominenten aan tafel die een woord mochten noemen dat ze graag afgeschaft wilden hebben.

Professor Bernards zegt het volgende: “Ik houd het dicht bij huis, ik houd het op “Complementaire Geneeskunde”. Daar hebben we al een woord voor en dat is ‘kwakzalverij’, dat is wat het is. En door het Complementaire Geneeskunde te noemen suggereer je 2 dingen die het niet is. Het is geen geneeskunde want het werkt niet en het complementaire suggereert dat het iets toegevoegt en dat doet het ook niet want het werkt niet. Dus het is op twee manieren een onjuist benaming. En het suggereert dus van alles maar het is niks want het is onbewezen geneeskunde. En dan zeggen de conplementaire geneeskunidgen: ja, maar het werkt. Ja, als het echt bewezen werkzaam was, was het reguliere geneeskunde. Daar hebben we ook een naam voor. Dat doemt men nl. de ‘echte geneeskunde’. Dus het is niks, het wordt niks en het zal ook nooit iets worden. Dus het woord hebben we ook niet meer nodig.
Matthijs van Nieuwkerk vraagt vervolgens: Hoelang ergert u zich al aan dit woord? Professor Bernards antwoord: Heel lang. Matthijs: Ja, dat merk ik.

Tot zover het gesprek.

Je hoeft geen colleges logica te volgen om deze redeneertrant direct als volstrekt onzinnig van de hand te kunnen wijzen. Deze redeneertrant is een wetenschapper onwaardig. Des te meer is dit een tragische manifestatie van tunnelvisie en hoogmoed daar de bewijslijst binnen de zogenaamde reguliere geneeskunde volgens officiële bronnen ergens tussen de 3 en de 12% ligt (zie mijn blog over Evidence Based Medicine). Professor Barnards draait door, door eigen roem verblind trekt hij een veel te grote broek aan.

De cirkelredenering die hij gebruikt is feitelijk de volgende: De reguliere geneeskunde houdt zich bezig met alles wat bewezen is in de geneeskunde. Als iets niet gebruikt wordt in de reguliere geneeskunde kan het dus nooit bewezen zijn. Dat is hoogmoed ten top. In de tijd dat de voorouders van Bernards nog in dierenvellen rondliepen en elkaar met knuppels de hersens insloegen vanwege een meningsverschil waren er al culturen met een hoogstaande en effectieve geneeskunde. Inzichten die we anno 2013 nog steeds niet zullen tegenkomen binnen de reguliere geneeskunde. Het is de ontkenning van alles wat je niet kent of begrijpt. Geeft vast een veilig gevoel, soort struisvogel gedrag (althans afgaand op de mythe die er rondom dit dier hangt), maar van een échte wetenschapper zou je deze onzin niet verwachten en mogen verwachten. De Nederlandse Academie van Wetenschappen zou zich moeten schamen dat één van haar leden zich op deze onwaardige manier gedraagt.


Een reactie plaatsen

Evidence based medicine

Het laatste nummer van Medisch Dossier, journalistiek gezien een must voor iedereen die belang hecht aan eerlijke informatie over het complexe veld van de geneeskunde, opent met een onthullend hoofdartikel over de claim ‘Evidence Based Medicine’. De reguliere geneeskunde schermt tegenwoordig met deze term om haar dominante positie te rechtvaardigen en kennis en werkwijze binnen het veld van de complementaire geneeskunde te diskwalificeren. ‘Evidence Based’ betekent dan dat het geneeskundige handelingen betreffen die gebaseerd zijn op betrouwbaar wetenschappelijk onderzoek.

Het gerenommeerde wetenschappelijke tijdschrift British Medical Journal (BMJ) geeft jaarlijks de actuele stand van zaken weer in een Clinical Evidence Handbook. Dit betrouwbare standaardwerk laat een schokkende werkelijkheid zien. Wanneer we er van uitgaan dat alle wetenschappelijke studie zorgvuldig en eerlijk zijn uitgevoerd kan nog maar 12% van de handelingen en medicijnen binnen de reguliere geneeskunde bogen op een Evidence Based grondslag. De aanname van zuiver wetenschappelijk onderzoek is daarbij overigens niet juist, want er blijkt een verontrustend groot aantal publicaties gebaseerd te zijn op frauduleuze praktijken. Wanneer we schattingen daarover verdisconteren in de cijfers dan komen we niet verder dan een slordige 3% die met goede wetenschappelijke gronden ‘Evidence Based’ kunnen noemen. Als zo’n geneeskundig systeem de complementaire geneeskunde mét dit criterium de maat wil nemen dan trekt ze beslist een veel te grote broek aan. Bescheidenheid siert de mens, geldt ook voor medici.


2 reacties

Comotie rond de jaarlijkse Griepprik

Volgens een publicatie in het Geneesmiddelenbulletin is de effectiviteit van de jaarlijkse griepprik wetenschappelijk niet bewezen. “Er is weinig betrouwbaar bewijs over influenzavaccinatie, maar er is wel bewijs van grootschalige manipulatie van conclusies en van verdachte onderzoeken,” aldus auteur Dick Bijl, de hoofdredacteur van het Geneesmiddelenbulletin.

Niets nieuws onder de zon. Al in 2009 maakte ik op deze blog melding van een studie uit 2006 van het gerenommeerde research instituut de Cochrane Collaboration dat tot vergelijkbare conclusies kwam. Toen is er niets veranderd en dat zal er nu ook niet.

Aan het eind van de dag hoorde ik een interview op Radio 1 met dhr. Roel Couthino, directeur van de afdeling ‘Infectieziekten’ van het RIVM. U weet wel, dat Rijksinstituut dat ter voorbereiding op de Mexicaanse griepvaccinatie ook dagelijks in het nieuws was om alle ongerustheid bij twijfelende Nederlanders weg te nemen. Voor communicatiedeskundigen en psychologen leverde genoemd interview een schat aan studiemateriaal op. Ongelofelijk hoe een leidinggevend wetenschapper zich zo te buiten kan gaan aan onzinnige redeneringen op het moment dat er gedegen kritiek uit het eigen kamp komt. Hij maakte ineens een interessante tegenstelling tussen hem (en zijn medestanders vóór de jaarlijkse griepprik) en zogenaamde ‘orthodoxe wetenschappers’. Kennelijk zijn dat wetenschappers die consequent trachten vast te houden aan de alom bejubelde regels voor Evidence Based medicine. Vandaag de dag klinkt ‘orthodox’ niet meer zo gunstig, je bent dan al gauw ouderwets en zelfs fundamentalistisch.Er wordt hier duidelijk met twee maten gemeten. En waarom, zo vraag je je af? Wie het weet mag het zeggen. Maar welke argumentatie kan er zijn om in deze tijd € 56,6 miljoen uit te geven aan iets waarvan de effectiviteit op z’n zachtst gezegd uiterst discutabel is om daar vervolgens 3,5 miljoen Nederlanders jaarlijks mee te belasten?

Ik verwijs nogmaals naar de eerder genoemde studie van de Cochrane Collaboration. Zij hebben zich, getuige de titel van de studie, destijds al verbaasd over de discrepantie die er is tussen enerzijds het beleid en anderzijds het gebrek aan wetenschappelijke bewijslast t.b.v. de werkzaamheid van de griepvaccinatie.

Waarschijnlijk worden veel landgenoten die behoren tot de groep van 3,5 miljoen, geruisloos in slaap gesust door de ‘geruststellende’ woorden van Roel Coutinho, maar ook hier geldt: een gewaarschuwd mens telt voor twee. Wat nl. wél wetenschappelijk is aangetoond, is dat 5 achtereenvolgende jaren de griepprik, de kans op ziekte van Alzheimer op latere leeftijd met een factor 10 vergroot.


1 reactie

Fraude in de wetenschap

Terecht wordt er in het ND van zaterdag 17/9 ruimschoots aandacht gegeven aan de fraude in de wetenschap.  De aanleiding is de recent ontdekte escapades van de sociaal psycholoog Diederik Stapel. Wetenschap heeft de pretentie dat er wordt gewerkt aan waarheidsvinding en dat is een uiterst serieuze zaak. Niet in de laatste plaats vanwege de enorme impact op het leven van alle dag die wetenschappelijke ontwikkelingen hebben.

Toch is het probleem van fraude in de wetenschap veel omvangrijker dan het artikel doet vermoeden. Het tijdschrift Medisch Dossier besteedt in het mei-nummer van dit jaar uitgebreid aandacht aan de wel zeer omvangrijke en structurele fraude die de reguliere geneeskunde overeind houdt.

Bryan Hubbard schrijft daar: “De geneeskunde beroept zich op het feit dat het en evidence-based (‘geneeskunde op basis van bewijs’) vak is, maar de meeste onderzoeken waarop artsen hun therapie baseren, zijn door marketingafdelingen opgezet. Ongeveer 90.000 zogenaamde ‘wetenschappelijke’ klinische onderzoeken naar geneesmiddelen, gepubliceerd in de afgelopen tien jaar in de literatuur, zijn niets anders geweest dan pr-activiteiten vermomd als onderzoek. Deze bedriegerspraktijken steken de draak met het hele idee dat geneeskunde ‘wetenschappelijk’ is.”

En ook hier hebben we het over publicaties in zogenaamde peer-reviewed (collegiale toetsing) tijdschriften.

Dit maakt op een schokkende wijze duidelijk hoe groot de verziekende invloed is van de farmaceutische industrie op de hedendaagse geneeskunde. Ook hier zien we een tragische manifestatie van de invloed van het grote geld, ook in de wetenschap. Evenals de noodzaak op een grondige herbezinning op ethische grondslagen binnen de economische structuren van onze moderne wereld, zou een zelfde bezinning nodig zijn binnen geneeskunde en wetenschap.